ALTERNATÖR NEDİR?

Bir çevirici makine tarafından çevrilen hareket enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren elektrik makinesidir. Alternatörler alternatif akım üreteçleridir. Genellikle elektrik enerjisinin şebekeden sağlanamadığı yerlerde kullanılır. Alternatör su türbinleri, rüzgar, dizel motor gibi çeşitli çeviricilerle kullanılabilir. Dizel Motor gruplarına örnek olarak Yavuz Motor, TTF, Ricardo, Penta, Perkins, Cummins, Iveco, Volvo vs. gibi motorlar gösterilebilir. Elektrik ihtiyacı olan çoğu yerde şebeke yedeği olarak yaygın olarak dizel motor ile tahrik edilen alternatörler kullanılır. Bu tür alanda kullanılan alternatörlerin dizel motor tarafından tahrik edilmesiyle oluşan yeni şekline Jeneratör adı verilmektedir. Dizel motor ile tahrik edilen ve Senkron Alternatör ve Jeneratör Ltd. Şti. olarak ürettiğimiz alternatörler ve jeneratörler genelde 1500devir/dakika hıza sahiptirler. 30kVA'dan küçük güçlerde 3000d/d hızlı alternatörlere ve jeneratörlere de rastlanır. Su türbini ile çalışan alternatörler ise 750 veya 1000d/d gibi düşük devirli alternatörlerdir.

Günümüzde fırçalı alternatörler yerini daha modern ve bakım gerektirmeyen voltajın elektronik voltaj regülatörü ile sabitlendiği alternatörlere bırakmıştır. Fırçasız alternatörlerde döner kutuplar rotordadır, döner kutuplar ana rotor olarak da adlandırılırlar. Mil üzerinde ana rotorla beraber ikaz statoru sargıları ve döner diyotlar bulunur. İkaz rotorunda endüklenen üç fazlı gerilim diyotlarda doğrultularak ana rotora verilir. İkaz statorunda ise sabit kutuplar vardır. Otomatik voltaj regülatörü ile ikaz statoruna verilen akım kontrol edilir. Bu sayede ana rotoru besleyen ikaz rotoru kontrol edilmiş olur. Voltaj regülatörü alternatör tarafından üretilen gerilimi kontrol eder. Alternatör çıkış gerilim istenilen değerin altında ise regülatör ikaz statoruna daha fazla akım basarak ana rotor ürettiği manyetik alan şiddetini arttırarak ana klemensteki voltajı sabit tutmaya çalışır.

Bir alternatörün gücü iki şekilde ifade edilir. 1. Devamlı güç: Alternatörün tam yükte, devamlı, kesintisiz çalışmaya müsait olması 2. Standby güç: Alternatörün belli bir sure çalıştırıldıktan sonra dinlendirilerek soğumaya bırakılması, soğuyan alternatörün tekrar çalıştırılması ile elde edilen güç. Standby güç devamlı gücün yaklaşık 1.1 katıdır. Örnek olarak; Devamlı gücü 100 KVA olan alternatörün standby gücü 110KVA olarak ifade edilir. Piyasada genelde Standby güç verilir.

Alternatörün güç tesbiti yapılırken alternatör sargılarının nominal yükte tamamen ısınana kadar çalıştırılması gerekir. Alternatörün phi=0.8 yükte tamamen ısınması için en az dört saat çalıştırılmalıdır. Bir alternatör yarım saat %150 yükte çalıştırılabilir. Yani 100KVA lık bir alternatör 150kVA'lık yük ile yarım saat çalıştırılması alternatörün 150kVA olacağı anlamına gelmez. Yarım saatten fazla çalıştığında alternatör çok fazla ısınacak veya sargıları yanacaktır. Alternatörün gerçek gücü en sıcak olduğu durumda yani en az dört saat çalıştıktan sonra kendini gösterir.

JENERATÖR NEDİR?

Jeneratör; İngilizce üreteç anlamına gelen Generator’un Türkçe okunuşundan türetilmiştir. Genelde Türkiye'de jeneratör deyince çevirici benzinli veya dizel motor, motor tarafından çevrilen senkron alternatör, şase ve panodan oluşan grup anlaşılmaktadır. Bu gruba "elektrojen grubu" da denir. Genellikle jeneratörler elektrik kesintilerinin yaşandığı yerlerde yedek enerji kaynağı olarak kullanılır. Jeneratörü oluşturan iki ana parça alternatör ve motordur. Alternatör fırçalı veya fırçasız olarak kullanılabilir. Senkron Alternatör ve Jeneratör olarak firmamızın ürettiği 20kVA 'dan büyük alternatörler fırçasız olarak üretilmektedir. Motor kullanımında ise 10kVA'dan küçük jeneratörlerde genelde benzinli motorlar büyüklerde dizel motorlar tercih edilmektedir. Jeneratöre ait panoda termik manyetik şalter, frekansmetre, zaman sayacı, voltmetre, ampermetre, hararet göstergesi, yağ göstergesi gibi elemanlar bulunur. Son yıllarda panolarda tüm bu elemanları içeren elektronik kartlar kullanılmaktadır. Jeneratörü oluşturan diğer parçalar motor ve alternatörün bağlandığı şasedir. Şase alternatör ve motoru taşıdığı gibi yakıt deposu olarak ta kullanılır. Şase üzerine isteğe göre ses izolasyon kabini bağlanabilir.